مشابهت های اعتیاد به قمار و مواد مخدر
- تا مدت ها قبل، روانكاوان و روانپزشکان قماربازی بی اختیار را نوعی ناهنجاری رفتاری به شمار می آوردند تا اعتیاد و بر این باور بودند که قمارکردن در واقع راهی برای برطرف کردن اضطراب و تشویق است و نه به اصطلاح ” ویر” و میل شدید به احساس لذت شدید. در دهه ۱۹۸۰هنگام بازنگری در کتابچه راهنمای تشخیص و اطلاعات آماری ناهنجاری های روانی، انجمن روانپزشکان آمریکا، قماربازی بیمارگونه را در ردیف ناهنجاری کنترل میل شدید به لذت جویی قرار دادند. در سال ۲۰۱۳ در یک تصمیم گیری بسیار مهم این انجمن به این نتیجه رسید که قماربازی بیمارگونه در تازه ترین کتابچه راهنمای تشخیص و اطلاعات آماری ناهنجاری های روانی، در بخش مربوط به اعتیاد قرار داده شود. این تغییر برداشت و شناخت از قماربازی بیمار گونه نشان دهنده درک تازه ای از مسایل بیولوژیک و زیستی مربوط به اعتیاد است و همین یافته جدید باعث شد تا روانپزشکان بتواند به قماربازانی که قادر نیستند عادت بیمارگونه خود را ترک کنند، کمک کنند. متخصصان بر این عقیده اند که اعتیاد به قمار نوعی بیماری است که ممکن است هر کسی به آن مبتلا شود و به همین علت نباید کسی که به این بیماری مبتلا شده احساس شرمندگی و سرافکندگی کند چون بیماری نشانه ضعف شخصیت انسانيا انحراف اخلاقی نیست و نکته مهم تر اینکه این بیماری نیز همانند بسیاری از اعتیادها قابل درمان است.
- انجمن روانپزشکان تصمیم خود را درباره بیماری توصیف كردن قمار، بر اساس مطالعات گسترده روان شناسی اتخاذ کرده است. علم مربوط به اعصاب و روان و ژنتیک نشان می دهند که قمار کردن و مصرف مواد مخدر بیشتر از آنچه که قبلا تصور می شد به یکدیگر شباهت دارند. پژوهش های انجام شده در خلال دو دهه گذشته شناخت الگوهای مربوط به اعصاب و روان و چگونگی تغییر کار مغز انسان بر اثر اعتیاد را افزایش داده است. د ر وسط جمجمه ما یک رشته مدارهايی وجود دارند که سیستم احساس لذت نامیده می شوند و همین مدارها بخش های مختلف مغز را که با حافظه، حرکت، احساس رضایت خاطر و انگیزه سرو کار دارند به یکدیگر متصل می کنند. وقتی فعالیتی انجام می دهم که باعث ادامه حیات ما می شود یا ژن های خود را به نسل بعد منتقل می کنیم مانند خوردن یک غذای خوب یا برقراری رابطه جنسی، عصب های موجود در سیستم احساس رضایت خاطر، از خود پیام های شیمیایی به نام دوپامین ترشخ می کنند که در وجود ما احساس رضایت خاطر اندک ایجاد می کنند. در مواقعی که این بخش مغز انسان بر اثر مصرف امفتامین، کوکائین یا دیگر مواد مخدر تحریک می شوند، سیستم احساس لذت در مقایسه با حالت عادی، ده برابر بیشتر دوپامین ترشح می کند.
- ادامه مصرف مواد مخدر باعث می شود تا این سیستم نتواند در انسان احساس لذت ایجاد کند. مصرف مواد مخدر باعث می شود تا مغز مقدار بسیار زیادی دوپامین ترشخ کند و سرانجام خود را با تولید مولکول کمتر، سازگار می سازد و در نتیجه به تحرکات خارجی کمتر واکنش نشان می دهد. به این ترتیب است که بدن فردی که مواد مخدر مصرف می کند به این مواد عادت پیدا می کند و تاثیر پذیري آن از مواد کاهش پیدا می کند و برای نشئه و سرخوش شدن به مصرف مقدار بیشتری از مواد نیاز پیدا می کند. در موارد اعتیاد شدید، اگر برای مدتی طولانی مواد مخدر به بدن فرد معتاد نرسد دچار خماری می شود و از لحاظ روانی احساس بیماری می کند و بی خوابی به سراغش می آید و دچار رعشه می شود. هر چه میزان مصرف مواد مخدر بیشتر می شود، قطع مصرف و ترک اعتیاد دشوارتر می شود.
- کسانی که بیمارگونه قمار می کنند و معتادان به مواد مخدر، از لحاظ ژنتیکی در زمینه تحریک پذیری و جستجوی لذت، شباهت های بسیاری به یکدیگر دارند. به همین علت است که گفته می شد اعتیاد به مواد مخدر یا مشروبات الکلی مساله ای است که در برخی از خانواده ها حالت فراگیر دارد یعنی چندین نفر از اعضای خانواده مشکل اعتیاد دارند. تحقیقات نشان می دهد فرزندان خانواده هايي كه پدر يا مادر، پدر بزرگ يا مادر بزرگ هاي الکلی بوده اند، فرزندان یا نوادگان آن ها هم به همین نوع از اعتیاد مبتلا می شوند. همانطور که فرد معتاد به مواد مخدر برای احساس نشئگی به مصرف هر چه بیشتر مواد نیاز دارد، کسی هم که به قمار اعتیاد دارد می خواهد که هر چه بیشتر و خطرناک تر قمار کند. فرد معتاد به قمار نیز همانند فردی که مواد مخدر مصرف می کند اگر مدتی طولانی از قمار کردن محروم و منع شود دچار خماری می شود. تحقیقات جدید نشان می دهد که برخی از افراد بیش از دیگران در معرض خطر اعتیاد به مواد مخدر و قمار قرار دارند چون سیستم احساس لذت و رضایت خاطر آن ها به طور ارثی کمتر از حد معمول فعال است و احتمالاً به همین علت است که آن ها تلاش می کنند تا به شدت احساس لذت کنند.
- نكته جالب توجه ديگر اينكه دانشمندان اعصاب و روان به اين نتيجه رسيده اند كه مواد مخدر و قمار اثرات مشابهي روي مغز انسان بر جاي مي گذارند. اين يافته ها نتيجه مطالعاتي است كه روي گردش خون و فعاليت الكتريكي مغز انسان هاي صورت گرفته است كه در بازي هاي اينترنتي كه شبيه فضاي كازينو و قمارخانه هاست با يكديگر رقابت مي كنند. نتيجه به دست آمده از اين آزمايش نشان مي دهد كه افراد معتاد به قمار همانند معتادان به مواد مخدر به شدت حساسيت خود را از دست مي دهند: وقتي برنده مي شوند فعاليت الكتريكي مغز آن ها در قسمتي كه به سيستم رضايت خاطر مربوط مي شود،از حد معمول كمتر مي شود .
- مطالعات باليني درباره شدت حركات غيرارادي انسان ها نشان مي دهد كه فعاليت هاي الكتريكي در قسمت جلو مغز كساني كه به قمار اعتياد دارند به شدت از حد معمول پائين تر است. فعاليت هاي الكتريكي در اين قسمت از مغز انسان ميزان خطر را ارزيابي مي كند و باعث مي شود تا انسان از انجام كارهاي غيرارادي خودداري كند. فعاليت قسمت جلوي مغز معتادان به مواد مخدر در مقايسه با افراد عادي بسيار كمتر است و همين مساله باعث مي شود تا فرد معتاد نتواند درك درستي از خطرهايي كه با آن روبروست داشته باشد. براي مثال فردي كه ميزان فعاليت الكتريكي مغز وي درحد سالم و عادي است متوجه مي شود كه بعضي از انسان ها موجودات خطرناكي هستند و از آن ها دروي مي كند. دنياي قمار به گونه اي است كه افرادي را كه در برابر قانون ناسازگار هستند به خود جلب مي كند يا بهتر بگوئيم كساني كه خلافكار و مجرم هستند به قمار روي مي آورند. لزومي ندارد با كساني كه ممكن است براي ما خطر ايجاد كنند در ارتباط باشيم.اما كساني كه قسمت جلو مغز آن ها فعاليت عادي ندارد به خاطر عشق وعلاقه به هيجان به كارهاي خطرناك روي مي آورند. اين گونه افراد استعاد بيشتري به كشيده شدن به سوي انواع اعتياد دارند، چه اعتياد به مواد مخدر باشد يا اعتياد رفتاري.
- شواهد بيشتري درباره تاثير قمار و مصرف مواد بر مغز انسان در مطالعاتي كه روي گروه خاصي از افراد كه از بيماري پاركينسون رنج مي بردند به دست آمده است. علت بيماري پاركينسون كه باعث لرزش بدن و سفت شدن عضلات مي شود، از بين رفتن عصب هايي است كه در قسمت مياني مغز قرار دارند و كار آن ها ترشخ دوپامين است. پس از چند دهه تحقيق، مشخص شد كه درصد قابل ملاحظه اي از كساني كه دچار پاركينسون مي شوند – بين ۲تا ۷ درصد كساني بوده اند كه به قمار اعتياد داشته اند. نتيجه اين تحقيق نشان مي دهد عصب هاي مغز افراد معتاد كمتر از حد معمول دوپامين ترشح مي كنند. دوپامين عنصري است كه وجود آن در مغز انسان باعث مي شود تا انسان به طور طبيعي احساس خوبي داشته باشد. به اين ترتيب مشخص شده است كه افراد معتاد كساني هستند كه در زندگي روزمره خود احساس شادي و شادماني نمي كنند و همواره كسل و از رندگي ناراضي هستند. براي روشن تر شدن موضوع مي توانيم بگوئيم يك انسان سالم كه عصب هاي ذهني وي بطور طبيعي فعاليت مي كند از رفتن به سينما، قدم زدن در پارك، بازي فوتبال يا گذراندن شامگاهي آرام در كنار خانواده لذت مي برد. اما اين گونه كارها براي فرد معتاد جذابتي ندارند و نمي توانند رضايت خاطر او را فراهم آورند. كساني كه اعتياد شديد دارند براي اينكه بتوانند از حالت احساس بيهودگي و خالي بودن دروني خارج شوند به مصرف مقدار زيادي مواد مخدر يا مشروبات الكلي نياز دارند. بعضي از متخصصان اعصاب و روان بر اين باورند كه شايد بتوان از داروهايي ميل لوودوپا كه براي درمان بيماران مبتلا به پاركينسون تجويز مي شود يا داروهاي ديگري كه باعث افزايش ترشح دوپامين در مغز مي شود براي معالجه معتادان به قمار استفاده كرد. بر اساس يافته هاي اين متخصصان، با ايجاد تعادل در ميزان ترشخ دوپامين در مغز، فرد معتاد كمتر به سراغ كارهاي خطرناكي كه با اعتياد آن ها در ارتباط است، خواهد رفت.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر